EKONOMİK
FORUM
51
i
yaklaşık 2 milyar dolarını kaybetmektedir.
Bu da Rusya açısından bir ekonomik kriz
anlamına geliyor.
Peki, bu ülkelerin yaşadıkları olum-
suzlar Türkiye için neden önemli? Bu so-
ruya cevap vermek için, Suudi Arabistan,
Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Rusya
örneğini ele alalım.
3
2009 yılında petrol
fiyatlarında yaşanan düşüşle birlikte pet-
rol ihraç eden bu ülkelerin petrol gelirleri-
nin ciddi oranlarda azaldığı görülüyor. Bu
da toplam ihracat gelirlerinde bir azalma
anlamına geliyor. Dolayısıyla bu ülkelerin
gelirlerindeki küçülme, Türkiye’yle arala-
rındaki ticareti de etkiliyor.
Yine 2009 yılı verilerine göre bir değer-
lendirme yaparsak, bu ülkelerin ekonomi-
lerindeki olumsuzluğun toplam ithalatla-
rına da yansıdığı göze çarpıyor. Burada asıl
önemli olan nokta ise bu ülkelerin Tür-
kiye’den yaptıkları ithalattaki düşüşün,
toplam ithalat düşüşlerinden daha fazla
Tabloya bakıldığında Irak ve Kuveyt sırasıyla %99,6 ve
%94,3 ile ihracatlarının petrole olan bağımlılığı en yüksek iki
ülke olarak karşımıza çıkıyor. Aynı zamanda Kuveyt’in GS-
YİH’sının yarısından fazlasının petrole bağlı olduğu görülüyor.
Petrol fiyatlarındaki düşüşün bu ülkelere olan etkilerine bak-
mak için 2009 yılına göre bir değerlendirme yapalım. Petrol
fiyatları 2009 yılında bir önceki yıla göre %35 oranında değer
kaybederek 60 dolar civarına düşmüştü. Bu düşüş ve o yıl yaşa-
nan küresel ekonomik daralmanın da etkisiyle birlikte, önemli
ekonomik göstergeler olan GSYİH, ihracat ve ithalat üzerinde
dikkat çekici değişiklikler gözlemleniyor. Sözü edilen bu gös-
tergeler aşağıdaki tablo III’te gösteriliyor.
1
Tablo III’te görüldüğü üzere 2009 yılında Irak, Kuveyt, Su-
udi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Rusya’nın ihracatları
ve GSYİH’ları, bir önceki yıla göre önemli oranlarda düşüş gös-
teriyor. Irak bu beş ülke içinde en fazla ihracat kaybına sahip
olan ülke olurken, Suudi Arabistan %37 oranında GSYİH düşü-
şü yaşamıştır. Bunu da ülke ekonomilerinin kötüye gittiğinin
bir kanıtı olarak görebiliriz. Tablodan bağımsız olarak duruma
Rusya açısından bakacak olursak, bütçe gelirlerinin yaklaşık
%50’sini petrol ve doğal gazdan karşılayan komşumuz
2
, petrol
fiyatlarındaki 1 dolarlık düşüşün karşılığının döviz gelirlerinin
ARAŞTIRMA
Kaynak:
WDI, Comtrade
İhracat, GSYİH, Petrol Gelirleri, Toplam İthalat,
Türkiye’den İthalat,
Bir Önceki Yıla Göre Değişim
(% 2008-2009)
İhracat
GSYİH
Petrol Gelirleri
Toplam İthalat
Türkiye'den İthalat
Suudi Arabistan
-17
-37
-42
-8
-12
Birleşik Arap Emirlikleri
-20
-19
-46
-15
-66
Rusya
-34
-26
-38
-32
-48
Irak
-36
-15
*
*
*
Kuveyt
-31.5
-23
-49
*
*
2015 YILINDA PETROL FİYATLARININ
ORTALAMA OLARAK
50 DOLAR CİVARINDA
SEYREDECEĞİNİ DİKKATE ALIRSAK,
BU GEÇEN YILA GÖRE NEREDEYSE
YARI YARIYA BİR DÖVİZ TASARRUFU
SAĞLANABİLECEĞİ
ANLAMINA GELİR.
