EKONOMİK
FORUM
59
i
EKO ANALİZ
karşısındaki güçlenme eğiliminin arkasında iki önemli temel fak-
tör var. Atlantik okyanusunun farklı taraflarında farklı büyüme
ve farklı para politikası hikâyeleri var.
ABD ekonomisi dünya krizinin kaynağı olmasına rağmen
2008-2009 krizinden en sağlam çıkabilen gelişmiş ekonomi oldu.
Bunda ABDMerkez Bankası’nın (FED) krize çok hızlı ve çok güçlü
müdahalede bulunması etkiliydi. FED, hızlı bir şekilde hem faiz
oranlarını indirdi (paranınmaliyetini düşürdü) hemde tahvil alım
programı (paranın finansal sistemdeki miktarını artırdı) devreye
soktu. Avrupa Merkez Bankası (ECB) da aynı yoldan gitti, ama
çok geç hareket etti. Avrupa Birliği’nde (AB) ortak para dışında
hiçbir şeyin ortak olmaması (ortak maliye politikası yok, ortak dil
yok, ortak siyaset yok…) ECB’nin karar alma süreçlerinde ve krize
müdahalesinde ciddi anlamda gecikmesine yol açtı.
Özetle ortaya şu tablo çıktı: ABD eko-
nomisindeki toparlanma FED’in tahvil
alım programını geçen yıl sonlandırmasını
ve faiz artırımlarına bu yıl içinde başlama-
sını gerektirecek noktaya geldi. Avrupa ise
anlamlı büyüme patikasına giremediği için
ECB faiz oranlarını indirmeye devam etti.
Yeni varlık alım programı devreye soktu.
Bunların tamamı etkisiz kaldığı için de
şimdi ülke tahvil alım programının başla-
tılması gündemde.
Büyüme ve para politikalarındaki bu
ciddi ayrışma da euro ve dolar faizlerine
yansıdı. ABD 10 yıllık Hazine faizleri ve
Alman 10 yıllık Hazine faizleri arasındaki
makas tarihi düzeylere (dolar lehine) çıktı.
Faiz makasının açılması da dolarda değer-
lenme sürecini başlattı ve euro-dolar pari-
tesi son dönemde 1,15’lere kadar geriledi.
Gelinen noktada dolar-euro paritesi-
nin 1’lere kadar inebileceği dillenmeye
başladı. Bunu düşük bir ihtimal olarak
görüyorum. Çünkü 1,15’lerdeki parite
hem Avrupa’dan gelebilecek ek genişle-
yici adımları hem de FED’in faiz artırım
sürecine gireceğini büyük ölçüde fiyatladı.
Temel faktörlerle 1,15’in altını açıklaya-
bilmek oldukça zor. Haliyle de paritede
yukarı yönde trendsel dönüş bölgesinde
olduğumuzu söyleyebiliriz. Ancak parite-
de yükselişin hızlı değil oldukça yavaş bir
şekilde yaşanmasını ve yıllara yayılmasını
bekliyorum. Paritenin 1,15 bölgesinin
altına kalıcı bir şekilde inebilmesi için
Yunanistan riskinin gerçekleşmesi lazım.
Eurodan çıkış senaryosu (ki oldukça dü-
şük ihtimal veriyorum) gerçekleşirse pa-
ritede 1,15’in de altı mümkün olur.
ABD EKONOMİSİ
DÜNYA KRİZİNİN
KAYNAĞI OLMASINA
RAĞMEN
2008-2009
KRİZİNDEN EN SAĞLAM
ÇIKABİLEN GELİŞMİŞ
EKONOMİ OLDU
.
BUNDA FED’İN KRİZE
ÇOK HIZLI VE ÇOK
GÜÇLÜ MÜDAHALEDE
BULUNMASI ETKİLİYDİ.
