34
EKONOMİK
FORUM
DOSYA
lerde yaşıyor. Üniversitelere ayırdığımız
bütçenin çok daha fazlasını mahpusların
bakımına ayırıyoruz. Sonuçta yurttaşların
esenliğine faydası olamayan şey GSYH’nin
parçası olarak kalıyor” diye konuştu.
GSYH’nin toplumdaki eşitsizliğin yansı-
tılması için gerekli ölçümü yapmadığını vur-
gulayan Prof. Stiglitz, eşitsizliğin üst düzeyde
olmasının ABD’deki büyümenin hem siyase-
ten hem de iktisadi olarak sürdürülebilir ol-
madığını gösterdiğini şu sözlerle dile getirdi:
“Bu durum BM kalkınma örgütü tarafın-
dan da ortaya konuluyor. Yalnızca gelirle ilgili
değil, eğitim sağlık gibi kapasitelerle de ilgili.
Gelir düzeyi en yüksek olsa da diğer konular
ele alındığında ABD’nin alt sıralara düştü-
ğünü görüyoruz. ABD’nin, BM Eşitsizliğe
Uyarlanmış Kalkınma Endeksi sıralamasında
20-25 sıra düştüğünü, BM Eşitsizliğe Uyar-
lanmamış İnsani Kalkınma Endeksinde de ilk
20’ye bile giremediğini görüyoruz.”
“ÜLKELERİN DOĞAL KAYNAK
ZENGİNLİĞİ ŞANSSIZLIK”
Paylaşılan refah söz konusu olduğunda
özel sektörün iki majör meseleyle karşı karşıya
olduğunu belirten Prof. Stiglitz, bunlardan
birinin birçok ülkede büyümenin istihdam
yaratmadığının ortaya çıkması olarak açıkladı.
Prof. Stiglitz, “İstihdam yoğun değil, böyle
olunca refah da paylaşılamıyor. Bazı sektör-
“DEVLETİN
ŞEFFAFLIĞI
ÖNEMLİ”
“İsveç’in ekonomik büyümede neden bu kadar başarılı oluğunu İsveç Maliye Bakanı’na
sordum, vergilerinin çok yüksek olduğunu söyledi. Yüksek verginin başarının temelinde
yatmasının sebebi nedir? Çünkü başarılı bir ekonomi için mutlaka yatırım yapılmalı. Bunu
karşılamanın tek yolu vergidir. İskandinav ülkelerinin en önemli özelliklerinden biri elde
ettikleri paraları etkin kullanmaları. Örneğin iş modellerinde yozlaşma yok. İsveçliler her zaman
iş modellerinin temelinin şeffaflık olduğunu söyler. Her vatandaşın devletin paraları nereye
kanalize ettiğini bilmesi çok önemli. Eşitsizlik büyüme açısından kötüdür. Vergi açısından
baktığımızda bunların prograsif olduğunu görüyoruz. Kötü şeyleri vergilendirmek daha iyidir.
Çevreyi kirletmeyi vergilendirmek, tasarrufu vergilendirmekten iyidir. Bizim toplumumuzda
çevre kirliliği vergilendirilseydi çok ciddi gelir elde edilebilirdi.”
“VERGİDE
ADALETLİ
OLUNMALI“
“Dünyanın en zengin insanlarından bazıları antirekabetçi uygulamalar sebebiyle büyük
sermaye edindiler. Telefon fiyatlarının yüksek düzeylere çekilmesi, call centerdaki istihdamı
zorlaştırdı. Oysa bu çok önemli bir gelir kaynağı olabilirdi. Demek ki başka bir noktada
antirekabetçi uygulamaların işleri yok ederek zarar verdiğidir. Daha karmaşık boyutlar da var.
Birçok kurum vergi ödemeden üretmeyi başarıyor. Örneğin Apple ve Google bunun avantajını
kullandı, büyümeleri vergi mükellefleri tarafından karşılandı. Sistemdeki boşlukları kullanan
bu şirketler ve diğerleri vergi ödemekten kaçındılar. Kurumsal sosyal sorumluluğun sadece
suçluluk duygusunu ortadan kaldırabilen bir şey olmaması lazım. Bu sorumluluğun ana akıma
taşınması lazım.”
