21 / 132
21
EKONOMİK
FORUM
talebinin giderek artmasıdır.
Coğrafi işaretli ürünler, giderek artan
bir şekilde kalkınma aracı olarak kulla-
nılmaktadır. AB’de coğrafi işaret tescilli
ürün, eşdeğerine göre 2,2 kat pahalıya
satılmaktadır. Bununla beraber, üreticiler
tarafından da ürünlerini koruma altına
almak çok büyük bir katma değerdir.
AB nezdinde tescil edilen coğrafi işa-
retler, Türkiye’nin uluslararası markalaş-
masında büyük önem taşıyor. Ülkemizde
coğrafi işaret alan 183 üründen “Antep
Baklavası” Gaziantep Sanayi Odası tarafın-
dan ve“Aydın İnciri”Aydın Ticaret Odası ta-
rafından 4-5 yıllık zorlu uğraşlardan sonra
AB nezdinde tescili yaptırılmıştır. Yine Oda
ve Borsalarımızın girişimiyle Aydın Kesta-
nesi, İnegöl Köftesi, Malatya Kayısısı, Afyon
Sucuğu ile Afyon Pastırması başvurularının
incelemeleri de sürüyor.
AB nezdinde tescilinin
yapılmasını sağlamalıyız
Ülkemizin coğrafi işaret alacak çok
fazla potansiyel ürünü bulunmaktadır. Bu
sayının AB üyelerinin toplam ürününden
fazla olduğu bilinmektedir. Odalar ve Bor-
salar kanalıyla potansiyel ürünlerimizin
süratle “coğrafi işaret” almasını sağlaya-
cak mekanizmalara ihtiyaç vardır. Katma
değeri yüksek olan 20-30 coğrafi işaretli
ürün tespit edilerek AB nezdinde tescilinin
yapılmasını sağlamalıyız.
Coğrafi işaret konusunda büyük boş-
luklardan biri de etkin bir “denetim”meka-
nizmasının olmamasıdır. Denetim meka-
nizmasının görevi; üzerinde tescilli coğrafi
işareti taşıyan ürünlerin sicilde belirtilen
özelliklerin uygun olup olmadığını kontrol
etmek ve onaylamaktır.
Tarafsız denetim kuruluşlarının
hayata geçirilmesi gerekiyor
Hem tüketici beklentilerinin karşılana-
bilmesi, hem de üreticilerin emeklerinin
karşılığını görebilmesi için AB normlarına
göre akredite olmuş bağımsız ve tarafsız
denetim kuruluşlarının hayata geçirilmesi
gerekmektedir.
Yeni bir yasal düzenlemeye de ihti-
yaç vardır. 1995 yılında çıkarılan 555 sayılı
KHK’nın üzerinden 21 yıl geçmiş, bu ko-
nudaki AB mevzuatı üç kere revize edil-
miştir. Coğrafi işaretlerle ilgili TBMM’deki
yasanın ivedilikle çıkarılması gerekmektedir.
208 başvurunun işlemleri ise devam ediyor.
Tescile konu ürünün üreticisi olan ger-
çek veya tüzel kişilerin yanı sıra, konu ve
coğrafi yöreyle ilgili kamu kuruluşları da
coğrafi işaret başvurusu yapabiliyor. Bu ko-
nuda ihtiyaç duyulan eğitim, bilgilendirme
ve danışmanlık desteklerini TPE sağlıyor.
Dünyada bir ürünün yöresel ürün ka-
tegorisine girdiğinde, piyasaya değeri-
nin yaklaşık yüzde 20 arttığını görüyoruz.
Ülkemizde her biri ayrı bir hikâye barın-
dıran halılarımız, bakır işlemelerimiz ve
ünü dünyaya yayılmış daha birçok yöresel
ürünlerimiz mevcut. Bunların coğrafi işa-
retle korunmasıyla, bu ürünlerin hak ettiği
değerde ticari işlem görmesi ve yurtdışına
açılması sağlanacak.
YÖREX umut oldu
Bu çerçevede Antalya’da 2010 yılından
bu yana düzenlenen Yöresel Ürünler Fuarı
(YÖREX) her sene büyüyen hacmi ve katı-
lımcı sayısıyla yüzlerce ürünün ekonomiye
kazandırılmasına umut oldu. YÖREX ile
tarım ve gıda ürünlerinin yanı sıra el sa-
natları, doğal ürünler ve maden ürünleri
gibi yerel değerler hem tanıtılıyor hem de
büyük firmalar ile iş bağlantıları sağlanıyor.
Türkiye coğrafi işaretlerle markalaşma-
ya devam etmeli. TOBB, Odalar ve Borsalar
olarak yöresel değerlerimizi uluslararası
camiada kabul gören değerlere dönüştü-
rerek, ulusal ekonomimize katkı sağlayan
bir düzeye getirmeyi hedefliyoruz. Bu kap-
samda coğrafi işaretli ürünlerin üretimini
kayıt altına alacak, denetimini yapacak,
kontrolünü sağlayacak ve pazarlamasını
yapacak bir yapıya ihtiyaç görünüyor. Bu
yapı, TPE, TOBB ve Borsalarımızın katılımıy-
la coğrafi işaretli ürünlerin gelişimini sağ-
layacak güçte ve etkinlikte olabilecektir.