23 / 132
23
EKONOMİK
FORUM
bölge adı, aşağıdaki şartların birlikte karşı-
lanması durumunda“menşe adını”belirtiyor:
a)
Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre,
alan, bölge veya çok özel durumlarda ülke-
den kaynaklanan bir ürün olması;
b)
Tüm nitelik veya özellikleri bu yöre,
alan veya bölgeye özgü doğa ve beşeri özel-
liklerden kaynaklanan bir ürün olması;
c)
Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemleri-
nin tümüyle bu yöre, alan veya bölge sınır-
ları içinde yapılan bir ürün olması.
Bu koşulları karşılayan ve belirli bir yöre,
alan veya bölgeden kaynaklanan bir ürünü
belirtmek için geleneksel olarak kullanılan
güncel dilde yerleşmiş coğrafi veya coğrafi
olmayan adlar da menşe adları olarak kul-
lanılabiliyor.
Mahreç işareti
Mahreç işareti; coğrafi sınırları belirlen-
miş bir yöre, alan veya bölgeden kaynak-
lanan, belirgin bir niteliği, ünü veya diğer
özellikleriyle bu yöre, alan veya bölge ile
özdeşleşmiş bir ürün olması yanında, üre-
timi, işlenmesi ve diğer işlemlerinde en az
birinin belirlenmiş, yöre, alan veya bölge
sınırları içinde üretilen belirlenmiş yöre, alan
veya bölge sınırları içinde üretilen ürünün
belirleyici işaretidir.
Mahreç işaretine konu ürünün özellik-
lerinden en az birinin o yöreye ait olmakla
birlikte yöre dışında da üretilebilmesi söz
konusudur. Örneğin; Maraş Dondurması,
Trabzon Ekmeği.
Mahreç işareti taşıyacak ürünler, ait ol-
dukları coğrafi bölgenin dışında da üreti-
lebilirler. Ancak bu üretimde, ait oldukları
coğrafi bölgeye ait hammadde ve üretim
yöntemlerinin aynen kullanılması ve ürünün
kalitesinin aynı olması gerekli.
Bir ürünün menşei olan yöre, alan veya
bölge adı, aşağıdaki şartların karşılanması
durumunda “mahreç işareti” göstergesini
belirtir:
a)
Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre,
alan veya bölgeden kaynaklanan bir ürün
olması;
b)
Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer
özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya böl-
ge ile özdeşleşmiş bir ürün olması;
c)
Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerin-
den en az birinin belirlenmiş yöre, alan veya
bölge sınırları içinde yapılan bir ürün olması.
Örnek, Maraş Dondurması, Trabzon Ekmeği.
Kimler coğrafi işaret
başvurusu yapabilir?
555 sayılı, coğrafi işaretlerin korunması
hakkında kanun hükmünde kararnameye
göre Türk Patent Enstitüsü’ne coğrafi işaret
başvurusunda bulunabilecekler:
a)
Ürünün üreticisi olan gerçek veya
tüzel kişiler,
b)
Tüketici dernekleri,
c)
Konu ve coğrafi yöre ile ilgili kamu
kuruluşlarıdır.
Enstitü gerektiğinde başvuru ile ilgili
teknik bilgilerin kanıtlanması için başvuru-
nun konuda uzman bir veya birden fazla
kamu kuruluşu veya üniversite veya tarafsız
özel kuruluş tarafından incelenmesini talep
eder. Bu durumda ilgili kurum veya kuruluşa
ödenecek inceleme ücreti ve Enstitü`nün
yapacağı hizmetler karşılığı alacağı ücret
başvuru sahibi tarafından Enstitü`ye ödenir.
Enstitü tarafından kanun hükmünde ka-
rarnameye uygunluk açısından denetimden
geçirilen başvurular, Enstitü tarafından Res-
mi Gazete ile yurt çapında dağıtımı olan en
%5.7
%85
54.3 milyar €
%15
11.50 milyar €
%94.3
900 milyar €
65.2 milyar €
0
2
2
4
4
6
8
10
10
12
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Çin
Tayland
Türkiye
Kolombiya
Guatemala
Hindistan
Norveç
Peru
Andorra
Vietnam
ABD
Brezilya
Kamboçya
Dominik
Cumhuriyeti
Ülkelere göre AB'ye kayıtlı olan Coğrafi İşaretli
Ürün Sayısı, 2016
AB'deki Coğrafi İşaretli Ürünlerin
Satış Değeri:
2010 yılında 54.3 milyar Euro
AB’deki toplam gıda ve içecek
sektörünün %5.7’si değerinde
AB'deki Coğrafi İşaretli Ürünlerin
Yaklaşık İhracat Değeri:
2010 yılında 11.5 milyar Euro
AB'nin toplam gıda ve içecek
ihracatının %15'i