![Show Menu](styles/mobile-menu.png)
![Page Background](./../common/page-substrates/page0073.jpg)
73
EKONOMİK
FORUM
T
ürkiye ekonomisinin önde ge-
len sektörlerinden madencilikte
tehlike çanları çalıyor. İhracatta
son iki yıldır ciddi bir kan kaybı
yaşan sektör temsilcileri, çözüm olarak
da yatırım ortamının bir an önce iyileşti-
rilmesini öneriyor.
Maden kaynakları bakımından zen-
gin bir ülke olan ülkemizde madencilik
sektörünün, son yıllarda birçok bürok-
ratik engele takıldığı belirtiliyor. Sektö-
rün ilgisizlikten yana sıkıntılı olduğunu
ifade eden sektör temsilcileri, Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın ikiye
ayrılarak, madencilik için bağımsız bir
hizmet bakanlığı kurulmasını istiyor.
Zamanının ve enerjisinin tamamını
madenciliğe harcayabilecek Maden
Bakanlığı’nın bir an önce kurulmasını
sektörün başlıca ihtiyacı şeklinde gören
sektör temsilcileri , ülke kalkınmasında
stratejik öneme sahip madenciliğin bu
konumdayken potansiyelini göstere-
mediği görüşünde birleşiyor.
Bürokratik engeller çok fazla
Madencilik Sektörü Başkanlar Konseyi
Birliği’nden edinilen bilgiye göre, Türkiye
maden ve metal ithalatına yılda yaklaşık
40 milyar dolar ödüyor. 52 çeşit ham-
maddesi bulunan Türkiye, bugün sadece
birkaç çeşidi kullanabiliyor. Sektöründe
Ar-Ge yapmak ve politika geliştirmek is-
teyen madencinin, projesini sunacağı bir
üst merciye ihtiyaç duyduğunu dile
getiren temsilciler, 21 bakan-
lıkla yazışmayı gerektiren
uygulamalarla, sektörde
maden ocağı açmanın
mümkün olmadığını
vurguluyor.
Başbakanlık Ge-
nelgesi ile maden-
cilik yatırımları için
gerekli izinlerin
ve maden ara-
ma ruhsatlar ı-
nın alınmasının,
Başbak anlık ’ın
on a y ı n a t a b i
tutulduğunu
hatırlatan
sektör temsilcileri; bu durumun, maden
arama ruhsatlarının ve madencilik yatı-
rımları için gerekli izinlerin alınma süresini
daha da uzattığını vurguluyor. Bu nokta-
da, yaklaşık üç yıldır sürdürülen uygulama
sonucu madencilik, 2012 yılının üçüncü
çeyreğinden itibaren küçülmeye başladı.
Sektör ihracatında da buna paralel seyirle
gerileme görülüyor.
İhracat kan kaybediyor
İstanbul Maden ve Metaller İhracat-
çı Birlikleri’nin (İMMİB) verilerine göre,
2014’te Türkiye’nin 157.6 milyar dolarlık
ihracatından yüzde 2.9 pay alan maden-
cilik sektörünün ihracatı, 2013’e göre yüz-
de 8 azaldı. 2014’te 4.6 milyar dolarlık
ihracat yapan sektörün maden üretimi
ise yüzde 12 azaldı. Üretimdeki düşüş,
2015’te de devam etti ve kasım ayı verile-
rine göre yüzde 6.6’lık küçülme yaşandı.
İhracatta da aşağı yönlü seyir devam
ederek, Aralık 2015 itibarıyla düşüş oranı
yüzde 16’yı buldu.
Yabancı yatırımcı neden gelmiyor?
Başbakanlık Genelgesi ile ilgili idari
mahkemelerde açılan bireysel davaların
kazanılmasına rağmen, davalar geneli
kapsamıyor ve her dosya için ayrı dava
açılması isteniyor. Uzmanlar, açılan da-
vaların da çıkar yol olmak yerine, süreç
uzadığı için faaliyetlerin sekteye uğra-
masını engellediğini dile getiriyor. Tür-
kiye’ye yatırım yapmak isteyen yabancı
yatırımcıların bu nedenlerle yatırım karar-
larında çekimser yaklaştığını dile getiren
sektör temsilcileri, yabancı yatırımcının
bir süreliğine yatırımlarını askıya aldığına
dikkat çekiyor. Bürokratik engellerin, yeni
maden üretim alanlarının açılmasına ve
üretim hedeflerine ulaşılmasına da engel
oluşturduğu gözleniyor.
2015 ‘kayıp yıl’ oldu
Küresel ölçekte 2015’te ekonomiyi
doğrudan etkileyen birçok gelişme ya-
şandı. Madencilik sektörü açısından da
‘kayıp yıl’ olarak geride bırakılan 2015,
sektörün 2002’den itibaren devlet desteği
ile sürdürülen ihracat artışını sekteye uğ-
rattı. Birçok sebebin etkili olduğu düşüşte,
Çin pazarındaki daralmanın da ihracatın
düşmesinde etkili olduğu belirtiliyor.
2015’te ihracat gelirlerinin azalmasın-
daki bir başka unsur ise metalik cevher
fiyatlarındaki düşüş. İMİB’ten alınan ra-
kamlara göre, mevcut sorunların etkisiyle,
2014’te 4.6 milyar dolarlık sektör ihracatı,
2015 yılı sonunda değerde yaklaşık yüzde
16 gerileyerek, yaklaşık 4 milyar dolara
düştü. İhracat miktarında ise 2015’te bir
önceki yıla oranla yüzde 5 gerileyen sek-
tör, 20.1 milyon tonluk ihracat yapabildi.
Sektör, bir yandan da Orman ve Su iş-
leri Bakanlığı’nın uygulamalarıyla günde-
me geliyor. Çıkarılan genelgelerle Maden
Yasası’nın rafa kaldırıldığını ifade eden
sektör temsilcileri, her yıl alınan orman
tahsis bedellerinin, yaklaşık 10 ila 20 kat
arttığını kaydediyor. Temsilciler, küresel
ölçekteki benzerleriyle kıyaslandığında
ise madencilikte ve ormancılıkta önde ge-
len ülkelerden Kanada’da, madencilerin
ormanda bir hektar yeri 8 liraya kiralama-
sına karşın, Türkiye’de bu rakamın yaklaşık
20 bin lirayı bulduğunun altını çiziyor. Bu
konuda, Türkiye’de de orman tahsis be-
dellerine belli bir seviyede sınırlandırılma
getirilmesi talep ediliyor.
Sermaye girişi artırılmalı
Türkiye’de madencilik sektörünün
istenen seviyeye çıkarılabilmesi için ser-
maye girişinin artırılması gerektiği görü-
şünde birleşen sektör temsilcileri, maden
aramalarına yıllık 1 ila 10 milyon dolarlık
risk sermayesi harcamayı taahhüt edecek
firmalara destek verilmesini istiyor. Öte
yandan, madencilikte dışa bağımlılığın
azaltılabilmesi için sektörde yeni politika-
ların belirlenmesini talep eden yetkililere
göre, ithalatına her sene milyarlarca dolar
ödenen madenlerin, yurtiçinde aranması
ve üretiminin stratejik yatırımlar kapsa-
mına alınarak, teşvik edilmesi gerekiyor.
Sektörel yatırımların teşviki kapsamında
ise öncelikle, yatırımcının zararına olacak
unsurlardan sektörün arındırılması ge-
rektiği dile getiriliyor. Sektör temsilcileri,
madencilik sektöründe kısa aralıklarla
yapılan mevzuat değişikliğinin, yatırım-
cıların önünde engel oluşturduğunu dile
getiriyor. Bu nedenle maden aramasına
başlandığı andaki yatırımcı lehine olan
mevzuat koşullarının, projenin ilerleyen
dönemlerinde de yatırımcı lehine sür-
dürülmesi gerektiğini belirten uzmanlar,
böylece yatırım için güvence ortamı sağ-
lanabileceğini bildiriyor.