![Show Menu](styles/mobile-menu.png)
![Page Background](./../common/page-substrates/page0073.jpg)
73
EKONOMİK
FORUM
da birçok avantaj saglıyor. Bu nedenle, Türki-
ye’de de tarımın sanayi ile entegrasyonuna
dönük uygulamalar önem arz ediyor.
Sanayi toplumu sancısı
Sürdürülebilir tarımın, Türkiye’deki gelişi-
mi ise tarım toplumu kabuğunda sanayi top-
lumu sancısı şeklinde ilerliyor. Tarım ve sa-
nayi entegrasyonunda öne çıkan unsurların
başında sözleşmeli tarımve kooperatifleşme
geliyor. Ancak, Türkiye’de tarımın sanayiye
entegrasyonunda tarım sanayi politikaları ile
ilgili genel nitelikli yapısal sorunlarla birlikte
entegrasyon şekilleri açısından bazı sorunla-
rın ortaya çıkması da kaçınılmaz.
Uzmanlar, tarım ürünlerinin üretiminden
tüketimine kadar her iki aşamada, sanayi sek-
törünün tarım sektörüne verdiği ara girdiler
tarımsal üretim kapasitesinin değerlendiril-
mesi için ne kadar önemli ise tarıma dayalı sa-
nayiinin tarımürünlerini işleyerek, yarı mamul
veyamamul maddeler haline getirip tüketime
sunmasının da o kadar değerli olduğunu
belirtiyor. Tarımın sanayi ile entegre olmasının
üreticiler, tarıma dayalı sanayii ve ülke ekono-
misi açısından avantaj kazandırdığını kayde-
den uzmanlar, özellikle üreticiler açısından,
bazı temel girdileri zamanında temin etme ve
ürünleri belirli bir fiyattan satabilme garanti-
sinin oluştuğunu dile getiriyor. Yine üretimde
riskin azaltılması, maliyetlerin düşürülmesi,
pazarlık gücü kazanılması, yeni teknolojilerin
adaptasyonu, sermaye temini gibi olanaklar
da üreticiye sağladığı diğer kolaylıklar olarak
sıralanıyor. Uzmanlar ayrıca, tarıma dayalı sa-
nayiler için entegrasyonun; istenilen kalite,
miktar ve zamanda hammadde bulma ve
üretimdeki dalgalanmalar açısından sağladığı
öneme de vurgu yapıyor.
Sözleşmeli üretimmodeli
Türkiye’de tarım ve sanayi entegrasyo-
nunda bazı kavramlar öne çıkıyor. Sözleşmeli
tarım, kooperatifleşme ve tarım ürünü tica-
ret borsaları. Uzmanların, tarım sanayi ara-
sında dikey entegrasyonun sağlanmasında
en yaygın yöntem olarak tanımladıkları söz-
leşmeli tarımda, firmalar ile üreticiler arasın-
da; ürünün ekimi, dikimi veya üretiminden
önce yapılan, çiftçinin belirli bir ekiliş alanı
ve üretimi gerçekleştirme sorumluluğunu
yüklenmesine karşın, firmaların da elde edi-
lecek ürünü belirli şartlarda almayı garanti
ettiği anlaşmaya dayalı üretim ve pazarlama
şekli. Uzmanlar, Türkiye’de sözleşmeli tarım
modelinin girdi temini, üretim, işleme ve
pazarlama olmak üzere dört aşamada ta-
mamlanan bir süreç olduğu bilgisini veriyor.
Bir diğer yöntemolarak kooperatifleşme
faaliyetlerine vurgu yapan uzmanlar, koo-
peratifleşmeyi ise kişilerin ortak ekonomik,
sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını ve isteklerini,
müşterek mülkiyet ve demokratik platform-
da müteşebbisler vasıtasıyla karşılamak üze-
re, gönüllü olarak oluşturdukları özerk bir
kuruluş olarak anlatıyor. Üreticilerin her türlü
girdiye uygun koşullarda sahip olabilmeleri-
nin ve ürünlerinin pazarlanmasında en etkili
yöntemlerden biri olarak kooperatifleşmenin
farklı ülkelerde başarılı örnekler verdiklerini
belirten uzmanlar, Türkiye’nin genel olarak
bu konuda çeşitli nedenlerden kaynaklı çalış-
maların yetersiz kaldığını söylemekle beraber
özellikle çay, fındık, zeytin gibi ürünlerde
başarılı çalışmaların yapıldığının altını çiziyor.
Tarım ve sanayi entegrasyonunda bir
diğer konu olarak tarımsal ürün ticaret bor-
salarını örnek veren uzmanlar, Türkiye’de 113
adet ticaret borsası kurulduğu bilgisini veri-
yor. Ticaret borsalarına kayıtlı 50 bin düze-
yinde tarımsal ürün ticaretiyle uğraşan alıcı
ve satıcı bulunduğunu bildiren uzmanlar, bu
konuda istenilen düzeye gelinmediğinin al-
tını çizdi. Ticaret borsalarında belirleyici olan
faktörün arz ve talebin karşı karşıya geldiği
ve canlı seans işlemlerinin yapıldığı salon
işlemlerinin olup olmadığı şeklinde tanımla-
yan uzmanlar, ancak bu şekilde gerçek bor-
sacılık faaliyetinden ve fiyat oluşumundan
bahsetmenin mümkün olacağını söylüyor.
Bu gerçekten hareketle son dönemde birçok
borsada işlem salonları oluşturulduğunu
kaydeden uzmanlar, yine de salon işlemle-
rinin etkin olarak çalıştığı borsa sayısının 15’i
geçmediğini anlatıyor.
Uzmanlar, Türkiye’de salon işlemi olan
borsalara örnek olarak pamuk, kuru üzüm
ve yağlı tohumlarda İzmir Ticaret Borsası’nı,
hububat ve bakliyat ürünlerinde de Konya
ve Polatlı Ticaret Borsaları’nı örnek gösteri-
yor. Sürdürülebilir tarım faaliyetleri içinde
her aşamanın birbiriyle bağlantılı olduğunu
belirten uzmanlar, sistemin ‘sürdürülebilirlik’
açısından her aşamada birbirini beslemesi-
nin dışında paydaşlar tarafından da beslen-
mesi ve desteklenmesi gerektiğini bildiriyor.
Sürdürülebilir tarım organizasyonun verim
sağlaması, gelir sağlayıcı bir değere ulaşması,
üretici ve firmaların kar elde edebileceği
yapıya kavuşması ve sürecin bütününde
tarımın üretici gücü toprağın ve diğer kay-
nakların gözetilmesinin sistematik ve işleyen
bir devlet politikası ile sağlanabilir.
20.7
MİLYON HEKTAR
TÜRKİYE’DE İŞLENEN TARIM
ARAZİSİ MİKTARI