EKONOMİK
FORUM
35
i
beslenmede tavsiye edilen, kişinin günlük enerji gereksinmesinde
karbonhidratların toplam kalorinin %55-60’ını, proteinlerin %15-
20’sini, yağların ise %25-30’unu içerecek şekilde düzenlenmesi,
gerekli vitamin ve mineralleri karşılayacak besin gruplarına ve besin
çeşitliliğine yer verilmesi ile sağlanabilir. Kişinin yaşı, boyu, cinsiyeti,
aktivitesi, fizyolojik ve hastalık durumu; alınması gereken besin
ögeleri miktarını etkilediğinden beslenme programının bireye özgü
olarak planlanması esastır. Sağlıklı beslenme programları güncel
beslenme kılavuzlarına uygun, doymuş yağ, kolesterol ve sodyum-
dan düşük, lif oranı yüksek, vitamin vemineral içeriği dengeli olmalı.
Tıbbi beslenme tedavisinde nelere dikkat edilmeli?
TBT için hastaların fiziksel özelliklerinin, aktivitelerinin, ya-
şam biçimlerinin beslenme alışkanlıklarının, ekonomik gelir dü-
zeylerinin, kan şekerlerinin, HbA1C düzeylerinin, yapılan tedavi
şekillerinin, içinde bulundukları fizyolojik durumun, çocukluk ve
ergenlik çağının, gebelik veya emzirme durumunun ve diğer hastalık
hallerinin göz önünde bulundurulması gerekiyor.
Tıbbi beslenme tedavisinin amacı nedir?
TBT’de ana amaç tedavi koşulları göz önünde bulundurularak
kan şekeri düzeyini normale yakın bir seviyede tutmak. Hiperglise-
mileri ve özellikle hipoglisemileri önlemek ve hasta şikayetlerini en
aza indirmek. İdeal vücut ağırlığını elde etmek ve bunu korumakta
büyük önem taşıyor. Ayrıca makro mikroanjiyopatiyi önlemek ya
da geciktirmek için de yapılıyor. Böylece hastanın yaşam kalitesini
artırarak hastaya gerek psikolojik, gerek sosyal yönden düzenli bir
yaşam sağlamak ve yaşam kalitesini yükseltmek hedefleniyor.
Bu besin ögelerinden bahseder misiniz?
Karbonhidratlar, yiyeceklerimizde en çok bulunan besin öge-
leridir. Karbonhidratları basit ve kompleks karbonhidratlar olarak
iki grupta toplayabiliriz. Basit karbonhidratların emilimi komp-
leks karbonhidratlardan daha hızlı olur. Kan şekerini daha hızlı
yükseltirler. Bu nedenle basit karbonhidrat kaynağı olan şeker,
şekerli içecekler, reçel, bal ve tatlılar, beslenme programlarında yer
almaması gereken besinlerdir. Karbonhidrat ihtiyacımızı, kepekli
ekmek, tam tahıl unundan yapılmış ekmek ve unlu besinler, sebze,
kuru baklagiller, meyvelerle temin etmeliyiz. Bitkilerden aldığımız
karbonhidratlı yiyeceklerin sindirim enzimleri tarafından parça-
lanamayan kısımlarına posa denir. Yiyeceklerde suda çözünen ve
çözünemeyen olarak iki çeşit posa vardır.
Suda çözünebilir poslar, sebzeler, yulaf, kuru
baklagiller ve meyvelerde bulunur. Suda çö-
zünemeyen posalar ise kepek, kepekli ekmek,
tam buğday unu, bulgur, rafine edilmemiş
pirinçtir. Çözünebilir posa yönünden zengin
olan bezelye, kuru fasulye, barbunya, nohut,
mercimek ve yulaf gibi yiyecekler, yemekten
sonra kan şekerinin daha yavaş yükselmesini
sağlar ve kan yağlarının düşürülmesine yar-
dımcı olurlar. Posa yönünden zengin yiyecek-
ler, aynı zamanda kabızlığın ve bazı bağırsak
hastalıklarının önlenmesinde de etkilidirler.
Çeşitli yiyeceklerle günlük alınması önerilen
posa miktarı 20-35 gram arasında. Tıbbi bes-
lenme tedavisinde posa miktarını artırmak
için, kepekli ekmek tercih edilmeli, pirinç
yerine bulgur yenmeli, meyve suyu yerine
meyve yenmeli, tüm öğünlerde salata bulun-
durulmalı, öğle ve akşam öğünlerinde sebze
yenmeli, kuru baklagiller sık tüketilmeli.
Beslenme konusunda önerilerinizi
bizimle paylaşır mısınız?
Yiyeceklerden ne miktarda karbonhid-
rat, protein ve yağ aldığınızın bilincinde
olun. Yenilmemesi gereken yiyecekleri ve ni-
çin yenilmeyeceğini iyi bilin. Öğün sayısına
dikkat edin. Üç ana, üç ara öğün tüketmeye
özen gösterin. Öğün saatlerini iyi bilin ve
öğün atlamayın. Porsiyonları küçük tutun.
Günlük en az 2-3 litre sıvı tüketin. Yeterli
su içmeye özen gösterin. Kızartmalardan
kaçınıp; haşlama, ızgara, fırında, teflon
tavada pişirme yöntemlerini tercih edin.
Değişim listeleri ve onların nasıl kullanılaca-
ğı hakkında diyetisyeninizden yardım alın.
Gıda seçiminde posalı yiyeceklere ağırlık ve-
rin. Yapay tatlandırıcıların günlük kullanım
miktarlarına dikkat edin. TBT’yi bir yaşam
biçimi haline getirin.
k
Özel TOBB ETÜ
Hastanesi Beslenme
ve Diyetetik Uzman
Diyetisyen Mehtap
Ersin Bayrak
SAĞLIK
